Aw vang khaw mawi chul lo te in

Saisen te a tual chai na vangkhua, kan tan hian i hlu chuang e

Motto: "Khua leh tui, ram leh hnam tan a mi tang kai nih"

Mah ni Pian leh murna leh khawsakna hmangaih lo chu ram leh hnam tana mi tangkai a ni ngai lo vang

Friday, October 16, 2009

Thursday, October 15, 2009

Ka Rilru Vak Vel Part-I

Zan dar 11 a ni ta. Mu tura ka han intimtuah chu muthei ta reng reng lo chuan ka letkual ka letkual a, chutah rilruin engeng emaw a dap ruai ruai a, Iran Nuclear Program chungchanga khawvel hruaitute ngaihdan te, Israel leh Palestine-te inkara buaina kal zel te, South-North Korea-te inkara inhmuhthiam lohna te, U.S. Healthcare Reform kal zel dan tur te, India, Pakistan leh Afghannistan-a terrorist-ho chet dan te, South East Asia-a natural disaster avanga chhiatna rapthlak tak lo thleng mek te, kum 2010-a World Champion Cup lo awm tur te, kan Burma rama general election lo awm tura kan ram dinhmun inlumlet dan tur te leh Burma rama democracy dik tak kan dintheih chuang si loh chuan Burma ramah hian eng beisei tur nge kan neih tawh chuang ni le tihte chu ka rilru vak vel chuan a ngaihtuah reuh reuh va, a tawp bera ka rilru ril taka lo lang, mahse fiah taka ka hmuhtheih mai si loh kan Zofate hmathlir leh kan society hian khawi kawng nge a zawh mek a, kan histawri hi engangin nge a rawn inher danglam zel dawn tihte chu ka zuk ngaihtuah neuh neuh bawk a, heng hun harsa leh manganna thlipuiin min chhemkual mek lai hian kan Zonun mawi hi engangin nge kan kenkawh zel ang a, kan thlenna ram apianga khua leh tui tha, mite zahtlak leh entawntlak hnam kan nih theih nan kan pipute ro leh thurochhiah zinga engte nge vawn rengtlak ni ang, kan Zonun mawi humhalh tur hian thang leh tharten eng mawhphurhna nge kan neih tihte chu ngaituahin ka rilru chu thlipuiin tuipui a nuai ang maiin leh lam leh lamah a fawn kual a, tuma hriatpui si lohvin a rum hum hum mai a ni.

Kan Zofate hmathlir chu dingdihlipa ka han thlir vang vang pawhin kawl eng tur thim chhah takin boruak a tuam mup ang mai hian kan suangtuahna chuan fiah takin a hmu thei lova, ka rilrua beidawn rukna chhungpui a rawn zam tak tak hma chuan vawi 4/5 vel ka han let kual leh ta. Kan rirlu vak vel chuan kan pi leh pute hun atanga kan hnam hmasawncho hret hret dan te, kan Zofate histawri inlumlet zela kan mawhphurna leh kan vawn reng atana tha turte chu ka han ngaihtuah nawn leh a, kan pi le pute hun atang tawha thuvawna an lo neih, thang leh tharte tana pawha dik kumkhua tur thufing tawi famkim ber nia ka hriat, “A hun takah thil ti la, a hmun takah thil dah rawh,” tih chuan ka rilru a rawn deng thuai mai a, chuti rual rual chuan vawiinah engnge ka tih? A hun takah thil ka ti em? A hmun takah thil ka dah em?, tiin ka nikhat hun hman dante chu ka han chhuikir a, chutia ka lehkual ka lehkual chhung chuan dar 12:30 a lo ni ta der mai a, ka rilru vakvelte paw’n chawlh zai an rel ta a, ka khawvel thlirna room zim te ah chuan khawvel hrehawmna hnuchhawnin hriat loh karah ka lo let ta reng mai chu a ni.

Wednesday, October 14, 2009

All Nobel Laureates in Physiology or Medicine







In 1901, Emil von Behring was awarded the first Nobel Prize in Physiology or Medicine for his work on serum therapy, particularly for its use in the treatment of diphtheria. The Nobel Prize in Medicine has subsequently highlighted a number of important discoveries including penicillin, genetic engineering and blood-typing.

The Nobel Prize in Physiology or Medicine has been awarded to 192 persons since 1901.

• 2008 - Harald zur Hausen, Françoise Barré-Sinoussi, Luc Montagnier
• 2007 - Mario R. Capecchi, Sir Martin J. Evans, Oliver Smithies
• 2006 - Andrew Z. Fire, Craig C. Mello
• 2005 - Barry J. Marshall, J. Robin Warren
• 2004 - Richard Axel, Linda B. Buck
• 2003 - Paul C. Lauterbur, Sir Peter Mansfield
• 2002 - Sydney Brenner, H. Robert Horvitz, John E. Sulston
• 2001 - Leland H. Hartwell, Tim Hunt, Sir Paul Nurse
• 2000 - Arvid Carlsson, Paul Greengard, Eric R. Kandel
• 1999 - Günter Blobel

• 1998 - Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro, Ferid Murad
• 1997 - Stanley B. Prusiner
• 1996 - Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel
• 1995 - Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus
• 1994 - Alfred G. Gilman, Martin Rodbell
• 1993 - Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp
• 1992 - Edmond H. Fischer, Edwin G. Krebs
• 1991 - Erwin Neher, Bert Sakmann
• 1990 - Joseph E. Murray, E. Donnall Thomas
• 1989 - J. Michael Bishop, Harold E. Varmus
• 1988 - Sir James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings
• 1987 - Susumu Tonegawa
• 1986 - Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini
• 1985 - Michael S. Brown, Joseph L. Goldstein
• 1984 - Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein
• 1983 - Barbara McClintock
• 1982 - Sune K. Bergström, Bengt I. Samuelsson, John R. Vane
• 1981 - Roger W. Sperry, David H. Hubel, Torsten N. Wiesel
• 1980 - Baruj Benacerraf, Jean Dausset, George D. Snell
• 1979 - Allan M. Cormack, Godfrey N. Hounsfield
• 1978 - Werner Arber, Daniel Nathans, Hamilton O. Smith
• 1977 - Roger Guillemin, Andrew V. Schally, Rosalyn Yalow
• 1976 - Baruch S. Blumberg, D. Carleton Gajdusek
• 1975 - David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard M. Temin
• 1974 - Albert Claude, Christian de Duve, George E. Palade
• 1973 - Karl von Frisch, Konrad Lorenz, Nikolaas Tinbergen
• 1972 - Gerald M. Edelman, Rodney R. Porter
• 1971 - Earl W. Sutherland, Jr.
• 1970 - Sir Bernard Katz, Ulf von Euler, Julius Axelrod
• 1969 - Max Delbrück, Alfred D. Hershey, Salvador E. Luria
• 1968 - Robert W. Holley, H. Gobind Khorana, Marshall W. Nirenberg
• 1967 - Ragnar Granit, Haldan K. Hartline, George Wald
• 1966 - Peyton Rous, Charles B. Huggins
• 1965 - François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod
• 1964 - Konrad Bloch, Feodor Lynen
• 1963 - Sir John Eccles, Alan L. Hodgkin, Andrew F. Huxley
• 1962 - Francis Crick, James Watson, Maurice Wilkins
• 1961 - Georg von Békésy
• 1960 - Sir Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar
• 1959 - Severo Ochoa, Arthur Kornberg
• 1958 - George Beadle, Edward Tatum, Joshua Lederberg
• 1957 - Daniel Bovet
• 1956 - André F. Cournand, Werner Forssmann, Dickinson W. Richards
• 1955 - Hugo Theorell
• 1954 - John F. Enders, Thomas H. Weller, Frederick C. Robbins
• 1953 - Hans Krebs, Fritz Lipmann
• 1952 - Selman A. Waksman
• 1951 - Max Theiler
• 1950 - Edward C. Kendall, Tadeus Reichstein, Philip S. Hench
• 1949 - Walter Hess, Egas Moniz
• 1948 - Paul Müller
• 1947 - Carl Cori, Gerty Cori, Bernardo Houssay
• 1946 - Hermann J. Muller
• 1945 - Sir Alexander Fleming, Ernst B. Chain, Sir Howard Florey
• 1944 - Joseph Erlanger, Herbert S. Gasser
• 1943 - Henrik Dam, Edward A. Doisy
• 1942 - The prize money was with 1/3 allocated to the Main Fund and with 2/3 to the Special Fund of this prize section
• 1941 - The prize money was with 1/3 allocated to the Main Fund and with 2/3 to the Special Fund of this prize section
• 1940 - The prize money was with 1/3 allocated to the Main Fund and with 2/3 to the Special Fund of this prize section
• 1939 - Gerhard Domagk
• 1938 - Corneille Heymans
• 1937 - Albert Szent-Györgyi
• 1936 - Sir Henry Dale, Otto Loewi
• 1935 - Hans Spemann
• 1934 - George H. Whipple, George R. Minot, William P. Murphy
• 1933 - Thomas H. Morgan
• 1932 - Sir Charles Sherrington, Edgar Adrian
• 1931 - Otto Warburg
• 1930 - Karl Landsteiner
• 1929 - Christiaan Eijkman, Sir Frederick Hopkins
• 1928 - Charles Nicolle
• 1927 - Julius Wagner-Jauregg
• 1926 - Johannes Fibiger
• 1925 - The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section
• 1924 - Willem Einthoven
• 1923 - Frederick G. Banting, John Macleod
• 1922 - Archibald V. Hill, Otto Meyerhof
• 1921 - The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section
• 1920 - August Krogh
• 1919 - Jules Bordet
• 1918 - The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section
• 1917 - The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section
• 1916 - The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section
• 1915 - The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section
• 1914 - Robert Bárány
• 1913 - Charles Richet
• 1912 - Alexis Carrel
• 1911 - Allvar Gullstrand
• 1910 - Albrecht Kossel
• 1909 - Theodor Kocher
• 1908 - Ilya Mechnikov, Paul Ehrlich
• 1907 - Alphonse Laveran
• 1906 - Camillo Golgi, Santiago Ramón y Cajal
• 1905 - Robert Koch
• 1904 - Ivan Pavlov
• 1903 - Niels Ryberg Finsen
• 1902 - Ronald Ross
• 1901 - Emil von Behring

Tuesday, October 13, 2009

Inchei dan mawi


By: Eden Thara
Malaysia

Khawvela cheng hringfa tam zawkte lungkham leh buaipui ber chu he kan taksa thuam mawitu a tana silh leh fen chi hrang hrang han dap kual vela,tute emaw hma a han in penparh vel hi kan nun hlimna chi khat a lo ni ve reng mai le!

Kan pi leh pute hun han thilr kir i la saruaka an awm lai hriat tur a awm lo na a silh leh fen lamah chuan an hniam hle tih erawh a lang. Hmeichhiaten siapsuap an feng a,mipaten hnawkhal fengin hun rei tak chu an lo khawsa tih chu a hiata. La deh an lo thiam chhova,tichuan mahni kutchhuak ngei ha in an lo changkang chho hrat hrat zela. Mipaten kekawr leh kamis an hak tanna chu Mizorama Chanchin tha a lo luh hunah niin a lang.


Mizorama Chanchin Tha a lo luh leh tun in kar hi hun eng emaw tichhung chauh a la ni a. Mahse vawin ni a Zofate silh leh fen khai hi han thlir i la,khawvel level chu sawih loh Film Star mi chungnungte kan pha tlat mai. Kawng leh lamah chuan a lawmawm rual rualin kan dul leh lu chang hi lianin vaitamin kan tlachham ang tih erawh a hlauhawm tak a ni.

Hnam tinte hian Sakhua vawn leh Culture kan nei veka. Chutah mahni in hriatchian hi a pawipawh tak meuh a ni. Mahni nihna piah lama han in tih styl vak pawh hi mi nuihzat hlawhna mai a ni.Kan khawsakna a hun leh a hmun hi thlirthiam a tula,tehkhin nan Biakin chhung leh pawn lam leng veivahna te,hnam dang kara han khawsak dan te, Chinis leh Sapho pawhin an ha a lawm tih mai vanga han in bel ve ringawt pawh hi a fuh ber lem lo,kan chezia leh sum paiin pha mahse kan chhungril nunin a pha leh si lo; paten greap thur an ei a fate ha a tim tih hi hriat a tha. Nangah tim lo mah la thlirtute ha a tima chaw tak a thial hleih theih tawh loh.
A nihna takah chuan,Zofate hian inchei dan mumal kan nei lova,hnam dang zaithiam leh film star te inchawina kan hmuh ang anga inchei kan tum njiin a lang. Mahni sakhuana zawna kal Musilim-hote hi han thlir i la, an silhfen khaiah an hnam nun leh an sakhuana a langa a ruk tein an zahawm riau. Dress For Success tih lehkhabu ziaktu John T.Molloy-ah chuan,"kan inchei dan hian kan mitawhteah kan nihna a pho langa, min dawnsawn dan thlengin nasa takinnghawng a nei a ni", A ni tak a, kan inchei danah hian kan rilru put hmang a langa, ka ha ve mai mai a lawm i tih chuan mi pawhin ka zui ve mai mai a lawm an ti ang che. In inchei danah hian i hnam nun leh i sakhuana lang se la,i chhungril taka i duh i body nen a inmil khai thiam ang che. Mahni tan chauhva inchei kan ni lova thlirtute tan a ni zawk mah a,ramhnuai mi awm lohna a han inchei hliau hliau hi chu har tak a ni. Pangpar mawina pawh hi a mahah mai a ni lova thlirtute mitah a ni zawk.

Tunlaiah silh leh fen chi hrang hrang mawi tak tak,tha tak tak a rawn chhuak zung zung tawh mai a, Nitin eichawp in zawng tan chuan engtikah nge ka hak ve theih ang aw tiin ha hipin kan thlir tlawk tlawka. Mahse incheina mawi ber,tlawm si,tha si leh tlo bawki si,mirethei leh mi hausa pawhin ang khata kan hak tlan za theih awm chhun chu NUNGCHANG MAWI hi a lo ni. Nungchang mawina chuan puan mantlawm pawh a timawi thei a, nungchang mawi lo erawh chuan puan mam tam tak tak pawh inbel mahse hlutna a nei lova,mawina a nei hek lo,miin a hatu aiin a thawmhnaw an duh zawk zel.
Nungchang mawina chuan pawn lam mai ni lovin chhungril nun a hneh a,engang thawmhnaw pawh inbel mahse inhmeh lo a nei lo. Ka aw hi Jakoba aw ni mahse,Esaua thuam ka inbel si chuan ka pa hmaah malsawmna dawng tlak ka la ni tho mai. He ka lei taksa hi hi ti te mah nise Christa silhfena thuam ka nih si chuan,nitinin a mawi zual deuh deuh zel a nga chatuan thlengin a chuai leh tawh ngai lovang.

Monday, October 12, 2009

United Nations lo din dan leh inrelbawl dan Part-3


United Nations-in a tum ber chu international law & security chuangchanga thawhhona neih, economic & social chungchanga ramtinte tanruala khawvel tihhmasawn, international civil & human rights ngai pawimawh a, khawvela remna leh muanna thlentirte an ni.

United Nations-ah hian inawmna chi hrang hrang a awm leh a, a thupui ber leh pawimawh ber chu General Assembly kan tih hi a ni. The Security Council-in a hnapui ber chu khawvela remna leh muanna (peace & security) chungchanga rorel a ni a, The Economic & Social Council erawh chuan economic leh social lama khawvel dihhmunin hma a sawn zel theih nana thawhho va, tanrualte a ni thung a ni thung. The Secretariat lam chuan ram hrang hranga harsatna leh buainate endik a, United Nations rorelna sanga agenda thehluh a, harsatna leh buaina tawk ramte mamawh leh tulte hriattir a ni bawk.


The International Court of Justice chua n rorelna lam hna a vuam ve thung a, international dam zawm duh lo mimal leh ramte chu United Nations dan siam angin an chungthu an rel mai thin a ni. Heng bakah hian The World Health Organization (WHO) te, The World Food Programme (WFP) te leh the United Nations Children’s Fund (UNICEF) te an la awm a, heng organization-te hian khawvela harsatna leh buaina tawk ramte chu a tul dan ang zelin tanpuina an pe a, regugee lo humhalh te, ralthuam hlauhawm laka invent tawnna dan (disarmament & non-proliferation) te, terrorism hmachhawn dan (Counter Terrorism)-te leh Khawvel Indopui II laia boom la puak lo te tihfai te thlengin thang leh tharte tan zalenna, remna leh muanna khawvel chu siam tumin zau takin hna a thawk a ni.

United Nations hnuaia thil pawimawh awm leh te chu peacekeeping, peacebuilding, conflict prevension an tih te leh humanitarian assistance an tih te a ni. Heng organization-te hnapui ber chu indona rama ralveng tura sipai tawn te, mipui mangang lo humhalh te leh natural disaster (lirnghing, tuilian, leimin, etc) avanga harsatna tawk ramte a tul dan ang zela tanpuina pekte an ni.

1. Membership- Ram 192
2. UN din kum- October 24, 1945
3. Peacekeeping operation awm zat- 16
4. Kum 2008-2009 budget an siam zat- USD 4.171 billion ( NB: Peacekeeping budget telh a ni lo)
5. October 24, 1945 chu United Nations din kum a nih avangin October 24 chu United Nations Day atan October 31, 1947 khan UN Danpui 168 (II) chuan a nemnghet a ni.

Sunday, October 11, 2009

Boombing the Moon

NASA-ho chuan Lunar CRater Observing and Sensing Sattelite (LCROSS) an tih boom puakthei hlauhawm tak missile chu Atlas V an tih rocket chuan Thla leilungah an va kapkai a, he LCROSS hmang hian Thla leilung chhim lam an tipuak ang a, Thla leilungah hian tui leh vurte a awm leh awm loh an va finfiah dawn a ni,” tiin Thaindian News chuan October 9, 2009 khan a tarlang a.

NASA-in report a pek dan chuan he boom hlauhawm tak hi Thla leilung chhim lamah an va hung ang a, boom a puah veleh tui leh vur a awm leh awm loh chu kan khawvelah report a pe nghal zung zung dawn a ni, an ti. He mission hi van indona atana ruahman a nih loh ang bawkin terrorist-ho chet dan anga thiltih ni lovin technology hmasawnna hmanga scientist-ten thil an finfiahna mai a ni, tiin NASA hruaitute chuan an sawi bawk.

Tun tuma NASA-in Thla leilunga boom hlauhawm tak LCROSS leh Lunar Reconnaissance Orbiter (LOR) an kahchhoh hi Florida, Cape Canaveral atanga Atlas V roket nen an kahchhoh a ni a, June 18, 2009 zan dar 2:32 p.m. PDT chiah khan an kapchho a ni.
LCROSS hian boruak dimhmun del takin a enthei a, Atlas V Centaur rocket erawh chuan LCROSS awmna hmun tur dik taka va dah chu a hna ve thung dawn a ni. Atlas V Centaur-in LCROSS awmna hmun tur dik taka a va dah fel hnu chuan Atlas V leh LCROSS te chu an inthen fel ang a, Atlas V Centaur hian Thla leilung pawn lam atangin LCROSS tihpuah chu a hna bawk ang a, LCROSS hian a tihpuah hmain a tihpuah tur hmunte fangin a thlawk kual bawk ang a, tichuan khawvelah information a rawn pe zung zung dawn a ni.

Saturday, October 10, 2009

Obama'n Nobel Peace Prize A Dawng



Source:Mizokhawvel

October 9, Zirtawp ni hian 2009 Nobel Peace Prize chu America President Obama hnenah hlan a ni. President hna a chelhna kum khat pawh a la tlin hmain Obama hian U.S. mipuite tan beiseina lian tak a dinchhuahpui bakah,khawvelah remna leh muanna a thlen theihnan theihtawpin hma a la a; hetianga khawvel hruaitu hrang hrang leh mipuite nen theihtawpa hna a thawhna vangin Norwegian Nobel Comittee chuan he lawmman, mibikte chauh an hlan thin hi an hlan a ni a. President office a luahna chu la rei lo teh mahse Obama hian hma a la zau hle a, khawvel sumdawnna tlachhia siamthat nan te, terrorism do nan te, Afghanistan leh Iraq indo buaina chinfel kawngahte etc... hma a la duai duai mai a ni.

Obama hi American president chelh tawhte zingah hetiang mibikte lawmman dawngtu a pathumna a ni. Kumin peace prize lawmman dawng tura nominees te chu mi 172 leh organizations 33 an ni a. He Nobel lawmman dawngtu hnenah hian 1.4million man hu vel lawmman hlan an ni thin a, president Obama pawh hian he a lawmman dawn hi farah chawm nan pek chhuah a tum thu sawiin, "hetiang chawimawina lawmman sang lutuk hi chu ka beisei pha ngai lo", tiin a lawmna a tarlang bawk.