Aw vang khaw mawi chul lo te in

Saisen te a tual chai na vangkhua, kan tan hian i hlu chuang e

Motto: "Khua leh tui, ram leh hnam tan a mi tang kai nih"

Mah ni Pian leh murna leh khawsakna hmangaih lo chu ram leh hnam tana mi tangkai a ni ngai lo vang
Showing posts with label My Diary. Show all posts
Showing posts with label My Diary. Show all posts

Saturday, December 12, 2009

Hriattirna


He ka blog hi karleh lam chuan tlangram Khawpuichhip khua tan ka hlan tawh dawn a, hun rei tak ka lehkha ziah min lo chhiarsak avangin thiante chuangah ka lawm tak meuh meuh a ni. Pathianin hun tha te min pe zel a nih chuan www.tuivar.com lamah lehkha ka ziak zel dawn a, kan Tuivar atanga thu leh hla kan post te in lo dawng chhunzawm zel duh anih chuan min rawn hriattir ula, in mail ID ka lo thun leh dawn nia. Thianthaten hun chep tak karah ka post min lo chhiarsak avangin ka lawm a, hun rawn kal leh zel turah pawh ziak leh chhiar lama hma kan sawntheih nan kan theihna zawn theuhva kan intanpui tawn zel dawn nia... Xmas leh Kuthar te pawh hlim leh lawm taka in hman theuh theih nan duhsakna ka han hlan nghal bawk a che u.

Ziak leh chhiar lama in sangawizawnpui,
Tualvungi pa





More

Nghilh Ni I awm dawn lo


December Ni 14 hi khawvela ka hmangaih leh duh ber ka nu in khawvel min chhuahsan ni a ni a, ka tana ni pawimawh leh chhinchhiah reng tur, ka dam chhunga ka theihnghilh tawh lo tur ni a ni. He hun a lo thlen hian rilru a chi-ai a, rilruin ar bo a zawng ruai a, hnemtu nei lova ka awm chang phei chuan ka nu nena kan lo khawsak dan te, naupang berhchiap kan ni laia ka u nena duat taka mi a lo enkawl dan te leh zirna thiamna kawnga a mi duhsakna ropui takte chu ka ngaihtuah fova, lungngaihna leh mittui karah ka nu hmel duhawm tak kha a rawn inlar nawn fo thin.


Mi angin nu fel tak leh mite zahtlak nu nei ve lo mah ila ka nu mawlte hi khawvel eng min hmuhtirtu a nih avangin ka tan chuan a hluin a tha famkim a, a tling zo em em a ni. Ka nu hian a fate min hmangaih em avangin harsatna karah pawh a hrehawmna sawi phal ngai lovin min tuamhlawm a, mi hrang sa hrang kan lo nih ve theih nan harsatna leh manganna tam tak a lo paltlang a, chuvang chuan ka nu chungah ka lawm em em a ni.


Ka nu chanchin hi ka tana thawnthu hlui thei tawh lo tur anih avangin a chanchin ka hriat ang tawk ka han ziah ang nge. Ka nu hi tlangram khaw te Kelkanga pian a ni a, ei leh bar lam harsatna avangin phai lamah khawsat turin a paho chuan an rawn tlathla ta a, chung hun lai chuan ka nu chu naupang achhia mai a la ni a. Tuivar khua atanga khawchhak lam ngawpui karah chuan in (6) vel chauhva bul tanin a paho chuan an awm ta a, chung hun lai chuan ramhuai kan tihte hi an la tam hle a ni.

Nikhat chu vanduaithlak takin ka nu nu (ka pi) lo feh haw chu ram huai sual tak (ka nu sawi dan chuan ramhuai te tak te te chi) hovin ka pi chu an lo nghaisa a, a kiang lawka dilah chuan an lo hnukthla a, an va hmuh chuan a nunna chhan tur a lo awm tawh lo. Chutianga ka pi a boral takah chuan ka pu pawh chuan nupui dang a nei ve leh ta mai a, ka nute unau (3) chuan nuhrawn an tuar ta a, nuhrawn tawrh hrehawmzia ka nu in a sawite chu vawin thleng hian ka bengah a la chang reng thin. Hun rei vak lova chuan ka pu leh ka pi (ka nu nuhrawn) te pawh chu natna chi hrang hrangin a tlakbuak avangin an boral nghal ta mai a. Chumi hnu chuan ka nute unau (3) chuan ka nu ka pa tia koh tur an neih tak loh avangin khawvela mi fahrah ber dinhmunah an rawn ding ta a. Ka nute unau zianga a upa ber (ka pu) chuan vanneihthlak takin nupui a nei ve ta a, chumi hnu chuan ka nutei (ka nu u chiah) pawhin pasal a nei ve leh ta mai a, a naupang ber ka nu chu pasal nei rual a la nih ve loh avangin a mah chauh chu a bang ta a. Chutianga amah chauhva hringnun hrehawm tak a hmang tur chu Pathian pawhin a lo phal bik lova, khawngaihtu leh hmangiahtu turte pe in, a tawpah chuan tuna Intaingkone (Kawlpui atanga Tamu kalna kawnga khaw hmasa ber) khua kan tih mai khuaa nu fel tak leh mi tha em em chuan fanu atan a lo enkawl ta hlauh mai a. Ka nu chuan “Nu” tih tur a nei ve leh ta hlauh mai a. (Fa ang maia lo enkawltu ka nu nu hi ka nu bicycle-a ka phurhtheih hnuin an khuaah ka nu nen kan zuk zin a, mit ngeiin ka hmu hman. Chuti lai chuan ka nu nu chu tar tawh tak a lo ni a, ka nu a han hmuthut chu mak a ti a, a lawm lutuk chu ka nu a pawm a, “Ta mi, Ta mi,” tia a han ko chu mak tiin ka lo en ve reng a, an pahnih chuan an tapdun ta a.)

Chu Kawl nu fel tak chuan ka nu chu a pasal neih hun thlengin duat takin a lo enkawl a. Ka nu pawh pasal neih hun a nih hnu chuan vanneihthlak takin China mi fel tak nen an innei ta a, tichuan Moung Yua-ah te awmin hotel an siam a, sum leh pai lamah pawh nupa intodelh tak an ni a. Chutianga nupa intodelh thei tak an nih hnu chuan ka nu pasal chu khual a zin tan a. Zu leh sa ti mi ni lo mah se inkelhna lam ngaina mi tak a lo ni a, ka nu pasal chuan an sum neih zawng zawng chu inkhelh nan a lo hmang zo vek a. Hetianga ka nu in pasal rinchhantlak loh tak mai a lo neih palh avang hian ka nu pawh a beidawng hle a. A rilru te te chuan mahni tlang mite leh u leh naute awmna lama rawn tlanhaw chu a ngaihtuah fo va, Ka nu in pasal a neih fuh loh em avang chuan a tawpah Tuivar khuaa u leh naute hnenah a rukin a rawn tlanhaw ta a, a pasal chhungte pawhin a rang thei ang berin an rawn umzui nghal a, mahse ka nu chuan, “Rim taka ka rilru ka lo sen tawh avangin leh kan neih sum leh pai zwng zawng pawh tui anga a luan ral tawh avangin ka rawn haw thei tawh lo, a tawk chu a tawk a ni mai,” tiin a lo hnar a, tichuan inthen zai chu an rel fel ta a ni. (He thu hi naupangte kan nih laia ka nu in khum chunga ka muthilh hmaa thawnthu ang maia mi hrilh thin te an ni a, tam tak ka hriat tawh loh an awm bawk.)

Ka pa pawh hi mi fahrah tak chhungkua atanga rawn seilian chho a ni a, u leh nau tih tur pawh nei mumal lo a ni. Far nu pakhat chiah a nei a, chu loh mi dang hmuh leh hriat ka nei meuh lo. (Ka pa hian kum 4 ka nih in nupui dang min neihsan a, a hnena ka kal ngai loh avangin ka pute chanchin chu sawi loh ka pa chanchin tak ngial pawh hi tam tak ka hre lo.) Ka nu pawh hian mahni fahrahpui tiin ka pa chu a khawngaih thin hle a, chutianga khawngaihna leh hmangaihna an lo insemtawn hnu chuan ka nu leh pa te chu an innei fel ta a, Tuivar khuaah chuan awmhmun an khuar nghet ve ta nghal a. Chumi hnu chuan nupa tangrualin theihtawpin hna an thawk a, ka nu zawk hian hlawhfa 8 lai chhawrin lei a let a, (A hun lai chuan hmeichhiain lei an let an ti thin), ka pa zawk erawh chuan bawng zuara sumdawnna a siam a, mahni tawk chuan khawtlanga mi intodelh tak an ni a. Hun a rawn kal zel a, nupa intodelh leh nupa nun nuam tak an nih mek laiin ka pa zawk chuan leng dang tang a bel ta a, chumi avang chuan ka nu leh pa inkarah hlimna reng a awm thei tawh lova, ka pa hian mahni in lum aiin a nula nu buk chu nuam a tizawk tlat a, zan a rawn hawn hun pawh keini unau chuan kan hre ngai meuh lo. Ka pa in nula dang a belh hun chuan thinrimna tur leh vuina tur ringawt a zawng kual a, kan nufa zaa min chhuaktir chu an thil tum lian ber a ni. Ka pa in nula dang a duh zawk avang hian kan chhungkuaah hlimna a awm thei tawh meuh lova, ka nu chungah pawh vawi tam tak kut a thlak a, chutianga ka nu in vuak leh velh nasa tak a tawrh fo avang chuan a beng hriatna a hloh va, ramtuileilo dinhmunah ka pa chuan a dah ta a ni. Unau 2 te chauh kan ni a, ka u mipa hi a naupan laia khawsikpui natnain a tlakbuak avangin tawng pawh tawng thei lovin a awm a, hun rei tak hnu pawha a damchhuah theih loh avangin mi ang lo a lo ni ta mai a. Ka nu hian kan unau 2-a nuhrawn kan han tuar tur a ngaituahin a rilru a na em em mai a, kan naupang laia a sawi fo chu, “Kan sentet laiin nuhrawm kuthnuaiah hrehawm tam tak kan lo tuar tawh a, a hrehawmzia ka hriatchian em avangin ka faten nuhrawn in han tuar leh tur hi chu ka ngaingam lo a ni ber mai,” a ti fo thin. Chutianga ka nu in kan unau 2 hmalam tur thui tak a dawn avang chuan ka pa vuak leh velhte chu harsa ti takin a tuar hram hram a, amahwerawhchu a tawrhtheihna leh dawhtheihnain a tlin tawh loh chinah chuan loh theih lova nupa inthen a lo tul ta a, kum 4 ka nih in ka nu leh pa te chu an inthen fel ta a ni.

Ka nu leh pate an inthen fel hnu chuan ka pa chuan nupui dang min neihsan nghal a, ka nu ho chuan kan hmeithai nghal bawk a, ka nu chuan kan unau 2 chuan min enkawl a, kan chunga beiseina sang tak a neih tlat avangin a nun meuh hlanin min tuamhlawm a, Tuivar khuaah chhang leh ei leh in-te zuarin min chawm a, berhchep tak kan nih lai pawhin beidawng miah lovin min enkawl a, ka nu hi kan unau 2 tan chuan a tling zo em em mai a ni. Ka nu hi nu mawl te mai a ni a, mahse zirna leh thiamna ngaisang em em mai a ni bawk a, “Ka fapa, i lo len hunah mite kuthnuaia i kun loh nan thiamna ka zirtir che a, chel takin zir ang che,” tih hi a mi chat ngun ber a ni. Ka nu hian thiamna ka zirchhuah ve theih nan tiin a chhang zawrhna atanga a cheng hmuhchhuahte pawh ama tana hmang phal ngai lovin ka zirna atan tiin a theih tawk ang chu a khawl zel a, chutiang chuan matric lai ka lo zirchhuak ve thei a, ka nu mi hmangaihna leh duhsakna hi ka tan chuan a ropuiin tak meuh meuh a ni. Hmeithai mah ni ila ka unau hian rual awh em em tur kan nei bik hauh lova, miten min hmuhsit lohna turin kawng engkimah ka nu hian min hum reng a ni. Kum 1997 khan ka nu chuan Pathian rawngbawlna lama pen ve turin duhsak takin Baibul sikula zirchhunzawn turin min ti a, a mi duhsakna ropui tak chu hnial chi nia ka hriat loh avangin India phai lamah Pathian Thu zir tur chuan ka chhuk ve ta a. Vandauithlak takin harsatna eng eng emaw ka zuk tawh a, mahse chuti chung pawh chuan ka nu chuan theihtawp chhuahin mi rawn enkawl tang tang a, kum 2 meuh ka zir hnu chuan harsatna avangin khaw lam panin ka rawn haw leh a, tichuan Yangon lamah ka zuk zirchhun zawm nghal ta a. Hetianga kum 10 dawn lai mai Pathian thu zira ka hun ka hman chhung hian ka nu hian theihtawp chhuahin a silh leh fen, ei leh in turte pawh hmang phal lovin sum leh pai sengin min enkawl a, chutianga a inhuamna avang chuan ka zirna kawngah pawh chakna tam tak ka nei a, ka nu inhuamna hian ka hringnun hi a khalhkal ni berin ka hria. Hetiang khawpa ka nu hmangaihna leh duhsakna ka hriatchian hnu chuan atana thil han tihsak te chu ka chak em em thin a, mahse rawngbawl dinhmun atang chuan a duh ang pawh engmah tihsaktheih ka nei lova, engmah thawk lova hahdam taka han dah ve chu ka rilrua lian ber a ni. Ka nu hian kum 20 chuang zet min lo enkawl tawh a, harsatna leh hrehawmna pawh sawi phal lovin min lo hmeithai pui a, tunah chuan a hahdam a hun ve ta tih ka hriat chuan atana hnathawh chu ka tum hle a, chutiang avang chuan kum 2006 khan Middle East ram Qatar-ah hnathawkin ka chhuak ve thuai a. Kum hnih chu harsa em em in ni sen sa karah hna rum tak tak ka thawk a, mahse ka nu tana hnathawk ka ni tih ka inhriat reng avangin ka hrehawmna pawh a chang chuan ka hre chang ngai lova, rinchhan tur u leh nau tudangmah ka nei ve lo tih ka hriatna chuan ka rilru a siam puitling a, ka nu pawh chu ka theih ang tawkin ka enkawl ve ta a, ka nu pawh a lawmthiam em em a, ka cheng thawhchhuahte hi a hlut thiam em em bawk a ni. Kum 2008 December khan haw ka tum a, ka nu hnenah pawh, “ Ka nu ka rawn haw a hnai ve ta a, engnge ka rawn hawn ang che tih te ka zawk a,” mahse ka nu chuan, “Bawihte ka tan engmah a tul lo, dam taka i lo haw chuan a tha a ni mai,” mi ti a. Chutianga ka nu hmel duhawm tak hmuh ka nghahhlel em em lai chuan December 14 tlai lam khan ka nu chuan rin loh takin mi lo boralsan ta a, chutianga ka nu boral thu ka hriat chuan ka rilru a na em em a, kan naupang laia a mi enkawlnate leh hrehawm tam tak a lo tawrh dan te, a sur a sa kara hna a thawh dante ka han ngaihtuah chuan ka insum thei mawlh lo. Ka rilru chuan, “Maw ka nu, kum 20 chuang zet harsa em em in min lo enkawl tawh a, tunah i tan hna ka thawk a, hahdam taka han dah che ka tum mek laia mi lo kalliamsan mai chu ka va’n tuar thiam lo tak em!! I tan hna ka thawk a, nang i awm tawh si loh chuan ka hnathawh hian awmzia reng a nei tawh lo. Aw, ka nu i duh leh mamawh pawh engmah ka tihsak thei lo che hi mi ngaithiam mawlh la, I thu ka awih loh leh I duh loh zawng ka lo tih fo avangte khan min ngaidam mawlh ang che,” tiin ka rilru mangang chuan eng eng emaw a sawi ta chiam a, rilru mumal reng ka nei thei mawlh lo. December a lo nih chuan miten kan Lal Isua piancham pha chu chhung leh kuate nen hlim takin an hmang ang a, mahse kei chu ka nu ngaiin ka tap dawn chu a lo ni ta reng mai a, kan nufa zaa hlim taka Christmas kan hman ve laite kha ka ngai a, mahse tunah chuan khang hun kha a awm leh thei tawh dawn si lo, he hun a lo thlen hi chuan ka nu duh tak hi ka theihnghilh thei mawlh dawn si lo, tawnmang mai lo chang se tiin ka rilru ka han inhnem thin a, mahse awmzia reng a nei lo. “Aw, ka nu i aw nem te vawikhat tal hriat ka va’n chak tak em!!!! I mi hmangaihna leh duhsakna, i lainatna leh ngilneihnate hi kan unau hnih tana ro hlu an ni a, kan dam chhungin kan thiehnghilh ngai lovang. I fate hian nu tih tur nei lovin hringnun kan hmang zel dawn a, kan kiangah awm reng ang che. Kan mangan ni chuan …aw ka nu kan va’n ngai tak dawn che em!!!!!!!! Ka nu, dam takin mangtha”.

Sunday, November 8, 2009

Tuantul vang in…..

By: Jaspi 
Source: misual

Zan in chu ka mu thei lo mangang leh awmngaihna hre lo in ka tei ka tei a. Ka ngaihtuah a, ka lung a chhia hle bawk a, ka beidawng hle bawk a ni. Hringnun khawvel a nih ang in mangan na leh lungngaihna te chu kan tawng tur a lawm, ti in ka han in hnem dawn thrin a.

Mahse, ka thinlung ah inchhirna, beidawngna leh lungngaihna chuan hmun a luah tlat bawk si. Min tawrh pui tu awm se chuan a zia awm deuh mahna ti in, ka threnawm German tlangval chu ka va kai tho va, ka rilru hah na chu sawi tum a ka in sangmar vel lai chuan a ham bui bui mai a, “What’s wrong” a rawn ti nulh mai a! Ka rilru in “aw, Mizo hmelhriat chu nei ila chuan aw” ka ti vawng vawng a.

A eng a mah hrilh ta lo chuan, ka thianpa pawh chu a mu leh ta mai a. Mut kan tum ve a, ka muhil thei bawk si lo. A tawp ah chuan ka zin dawn a amah ngei in a min pek thangchhuah puan chu sin in, Atlantic tuifinriat lam pan in ka pen hnawk hawnk a! Ka ke pen te chu zan dang ang lo tak in a rit hle hian ka hria a, kal kawng a sabek tla vel leh infiam vel te chu ka thik rilru hle bawk a. Ka huat thu engmah sawi lo, nidang a mawi ka tih thrin em em leh min ti hlim thrin tu em em ni thrin kha zan in ah meuh chuan mawina leh duhawm na an nei ta lo.

Ka chen na hi Atlantic tuifinriat sir a ni a, “Beach” thleng tur hian minit sawm panga vel kal a ngai a. “Beach” ka thleng lai pawh hre mumal lo chuan ka lo thleng der tawh a. Tuifawn ai a nasa chuan ka rilru ngaituah na chu a fawn in a vakvai a. Thliri te chu zualko aw ang in ka hria a. Hetimai a, pasal min neihsan hi ka ring loh mai bak ah, ka pawm thei lo a ni. He thudik hi dawt ni se ka va ti em!


2007 a England ka fang lai khan, William Shakespeare a pian in ka va tlawh ve zawk a. Chutah chuan lehkhabu liantak mai hi an lo dah a, a rawnfang tu ten an hmuh dan leh an duh duh ziah nan. Ka rilru ah “Romeo leh Juliet” ang a, kan inthren loh nan ti in chu lehkhabu ah chuan ka hming leh ka thiannu hming chu lian tawk in ka ziak a. Mizo tawng ngei in, “engmah reng in min thren lovang” ka la ti zui! Va kal leh a, va chawh reh leh vek mai hi ka nap a. Kan sulhnu tamtak ka ngaihtuah neuh neuh lai chuan, ka inring hma hauh vin ka mitui chu a rawn far kauh mai a! Kapu thih hnu a ka mitui tlak hmasak ber a la ni! Ka mitui chuan lungchhia tak leh beidawng tak chung in min kal san a, Atalantic tuifinriat ah chuan a luangliam ve ta a! Kei pawh lungchhia tak leh beidawng tak chung in ka thian nu, ka hmangaih em em chu kal san a, he khawvel dan ang a ka awm a ngai dawn a ni!

Milian fanu ka lo ngaizawng hi chu ka inchhir hle a, mahse ka thiannu ka lo hmangaih hi chu Khuanu malsawmna ah ka ngai leh lawi si! Zoseph Zaihmingthang’n “lian chhung maw, lo zuk ni cheu a”, “tuantul vang in zawl khawpui ah,….” Tih kha ka sa ret ret a, ka thinlung erawh a trap fuih fuih a……

Wednesday, November 4, 2009

The Truth About Failure (Hlawhchhamna chunga thudik)

Source: Unknown

1. Failure doesn't mean you are a failure... ...it does mean you haven't succeeded yet.

Mizo hrilhfiahna: I tihltihah emaw, i zirlaiah emaw, i hlawhchhamin hlawhchhamah in ngai mai suh…. I la hlawhtling lo mai zawk a ni.


2. Failure doesn't mean you have accomplished nothing... ... it does mean you have learned something.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin engmah i thawk zo lo tihna a ni lo va…. Engemaw chu i zir tawh hrim hrim a ni.

3. Failure doesn't mean you have been a fool... ...it does mean you had a lot of faith.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin i mawl hlawm tawp tihna a ni lo va…. Rinna tam tak i nei tihna zawk a ni.

4. Failure doesn't mean you have been disgraced... ...it does mean you were willing to try.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin hlutna i nei lo tihna a ni lo va…. Tumna ropui tak i nei tihna zawk a ni.

5. Failure doesn't mean you don't have it... ... it does mean you have to do something in a different way.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin engmah i nei lo tihna a ni lo va…. Kawng dangin hma i lak a ngai tihna zawk a ni.


6. Failure doesn't mean you are inferior... ... it does mean you are not perfect.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin mite aiin i hniam tihna a ni lo va…. Mi hring famkim lo i nihna a lang mai chauh zawk a ni.



7. Failure doesn't mean you've wasted your life... ...it does mean you've reason to start afresh.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin i dam chhung hun i khawhral mai mai tihna a ni lo va…. Tha tharin i thawh a tul tihna zawk a ni.


8. Failure doesn't mean you should give up... ... it does mean you should try harder.

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin i thil tum i bansan a ngai tihna a ni lo va…. A hma aia nasa zawkin i thawhrim a ngai tihna a ni.

9. Failure doesn't mean you'll never make it... ...it does mean it will take a little longer.


Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin i tih ngai loh tawp tur i ti a ni tihna a ni lo va..... a hma aia rei deuh zawk beih a ngai tihna a ni.

10. Failure doesn't mean God has abandoned you... ...it does mean God has a better idea!

Mizo hrilhfiahna: I hlawhchhamin Pathianin a kalsan che tihna a ni lo va…. Pathianin kawng tha zawk a kawhhmuh dawn che tihna a ni!

Saturday, October 31, 2009

Ka Rilru Vak Vel Part- IV


Ni 16, October 2009, Zirtawp tlai lam a ni. Ka thian tha ber nen online-ah kan inkawm a, chutah ka thian pa chuan, “E, Bawiha, vawin chu ka tah a va’n chhuak tak ve aw, tah vak vak mai a ni ka chak!” a rawn tita phawng mai a. Kei pek la chuan a engkhaw hre lo chuan, “Het…het…mai mai a, val hi tap mai lo ve a!” ka lo tiawlsam then a. Boruak kim chang zawk ka han zawh hnu chuan a lo romantic hle mai a, bee affair avanga a tah lochhuak em em a ni tih ka han hriatchian hnu chuan a dinhmun chu ka lainat hle a. A tawngkam chhuak leh thusawite chuan ka thinlung no tak a hliam a, zan ka mut hnu tlengin a thusawite chu ka rilruah a cham a, chu ka thianpa dinhmun atang chuan ka rilru vak velte chuan thil tam tak a ngaihtuah ta a.


Ka rilru vak velin a ngaihtuahte ka sawi hmain kan hun tawng zela kohhran, khawtlang, mimal leh chhungkua, a bik takin nula tlangvalten harsatna kan tawh dan leh kan hmachhawn mek nia ka hriat tlem ka tarlang hmasa ang a, ka rilru vak velin a ngaihtuahte pawh kan hrefiah thei maiin ka ring.


Zofate dinhmun ka sawi dawn a, amaherawhchu Khawtlang Zofate dinhmun erawh ka sawi tel vek dawn lo.
Zofate hian histawri kal zelah harsatna kan hmachhawn tawhte leh kan hmachhawn mekte a inang vek lova, kan chenna hmun leh ram azirin harsatna kan hmachhawn dan leh buaipui dante pawh a inang vek lo a ni. Khawthlang Zofaten Ruihhlo dopui kum an tih te, Corruption dopui kum an tih te chu Khawchhak Zofate tan chuan buaipui ve theih chi a ni lova, a chhan chu heng thilte hi sipai sorkar thuneihna atang chauhva tihtheih a nih avangin keini lo buaipui ve theih thil pawh a ni lo. Amaherawhchu keimahni khawtlang theuhah erawh theihtawp chhuaha kan do tur zawng a ni tak meuh mai! Kawlram sorkar that loh avanga socio-economic lama harsatna chi hrang hrang rawn awmchho, Kawlram Zofaten kan hmachhawn mekte hi Khawtlang Zofate buaipui ber a ni hauh lo. Khawthlang Zofate zingah corruption tih te, chiahpuam tih te, O.D. tih te a lar ang bawk hian Kawlram Zofate zingah pawh U.N. tih te, Refugee tih te chu sawifiah leh hrilhfiah tul tawh lo khawpin kan hrelar tawh a, he khawvel inang lo tak pahnih karah hian kan Zonun mawi hi a awm a ni tih hria ila.


Ka rilru vak velin Kawlram Zofate dinhmun a thlir danah kan lut tawh ang a, a bik takin ka thianpa thil tawn atanga ka ngaihtuahna vek velte ka rawn sawi phong phong mai dawn a ni. Kawlram Zofate hi Kawlho awpbehna hnuiah kum rei tak kan lo awm ve ta a, sorkarah eng hamthatna mah kan neih loh avangin harsatna thlipuiin kan Zonun mawi a chhem fawn a, chu harsatna thlipuiin min nuai avang chuan mahni in lum pawh luahthei lovin ram tinah kan tlan darh a. Thenkhat zirna avanga kalchhuak an awm a, thenkhat hnathawk tura kalchhuak an awm bawk a, tunah zet chuan zirna pawh ni lo hnatawk tur pawh ni bawk lo “Refugee” tur hrim hrimin kan tlanchhuak tawh a, kan duhthlan ni hauh si lovin harsatna avang liau liauin duh takte nen pawha inhmu leh tawh lo turin mittui nen kan inthen a lo tul ta si a ni. Chu harsatna thlipui chuan kan Zonun mawi chu a chhem kual vel mek a, kan zalenna kawl a lo en hun tur thlirin hma lam kan pan mek chu a ni.


Ka rilruin a ngaithuah dan chuan Kawlram Zofate hian duhtlan tur pahnih kan nei a, chungte chu: Kan nu leh pa, u leh nau, kohhran leh khawtlang, kan ngaihzawngte kan hmangaih em avangin hrehawm eng ang mah se Kawlho awpbetna hnuaiah hian mit tui nen kan kun tlawk tlawk dawn nge? A nih loh leh U.N.-in kawng zau tak a hawn lai hian nun thar din tumin kan tlanchhuak chur chur mai dawn nge? tih te an ni. A khawia pawh hi tlang dawn ila man pek tur chu kan nei ve ve tih a chiang a, duhthlan tur bik hre lo hian ka rilru a talbuai chu a ni ber mai. Harsatna theuh theuhah pawh duh takte nena kan inhmu lo tur te, kan awm dun thei lo tur te ka ngaihtuah chuan ka rilru a na em em mai a, karah inrinhlehna leh dawt thuleng vel an lo sel a, chumi avang chuan inhriathiamlohna leh inhmuhthiam lohna te a tleng a, chutiang harsatna kara leng kan nih avang chuan nu tling patling mah ni ila, a ruk te hian kan tap kan tap mai zawng a nih hi!


He ram dinhmun harsatna hian nula tlangvalte inkarah harsatna a tizual bik niin ka rilru vak vel chuan a ngaihtuah a, kan inhmangaih dante leh nupui pasal kan inzawn dante thleng hian a danglam zo ta chu a ni. Mihring kan lo nih chuan an chhia emaw an tha emaw pawh ni se duh kan nei ve a, hmangaih kan lo nei ve a, an bula awm leh an tawngkam thlum takte hriat kan chak ngawih ngawih a, hlim taka run hmun han lenduh te chu kan thlahlel lo thei lo a ni. Ram dinhmun that loh avangin ram hrang hrangah Zofate kan darh zo ta a, nula tlangval tam zawkte chuan online atanga kawppui tur kan zawn a lo tul ta a, chu chu kan dinhmunin a tawn mek a nih avangin kan Zo la nu rual leh val rualte karah hian buaina chu a sosang a ni ber mai. Hmel inhmuh hauh lo pawha hmangaih biathu kan inhlante a lo tul ta miau si a. Leh lamah min lo rin tawk loh vang eawm kan induh chung chung pawha thupawhchatna/thutlukna kan siam thei lo te hi a va’n hrehawm tak ve aw!!!! Hmangaihna hi kan siamchhuah chawp mai a ni lova, keimahnia lo piangchhuak a nih tlat avangin kan hmangaih leh duh ngawih ngawihte hian hmuin hre ve se tih kan duh vek a, amaherawhchu ram dinhmun that loh avanga tuanna tlang a dang zo ta hian min tihrehawm nawn awn awn chu a nih ber hi!!!!!!


Hetiang vel mai mai hi ka rilru vak vel chuan a ngaihtuah a, tha ber tur pawh hre thei lovin ka rilru a chau chu a ni ber mai. Kan ram dinhmun lo danglamin zalenna kawl lo eng thuai se tih chu ka dream a ni top mai a, kan Kawlrama zalenna kawl a en hma zong kan Zo la nu rualte leh val rualte hian hmangaihna kawngah harsatna kan tawk zel ang a, hmangaihna awmzia pawh mittui nena kan hrilhfiah a tul zel dawn zong a nih hi!!!!!


Aw…ka thian, patling takin i puanven sawichhing la, I lungngaihna leh manganna mittui kha hru hul tawh rawh..Tah vak vak i lo chakna leh i rilru buairukna zawng zawng pawh ka hriatthiampui a che..Hmangaihna tuipui fawn zau takah hian nang chauh i ni lova, ngang aia harsa ti te pawh kan awm teuh mai a ni tih hria la, beiseinain hmalam pen zel ang che…keipawh beiseina chauhvin ka nung tawk tawk a, hei hi i hnena ka sawichhuah mai loh ka thinlai ruka ka ngaihtuahna vak velte chu an ni.

Tuesday, October 27, 2009

The Philosophy of Life & Communication

Life is too short to wake up with regrets. So love the people who
treat you right. Love the ones who don't just because you can. Believe
everything happens for a reason. If you get a second chance, grab it
with both hands. If it changes your life, let it. Kiss slowly. Forgive
quickly. God never said life would be easy. He just promised it would
be worth it.


1. Peter Drucker “The most important thing in communication is to hear what isn't being said.”

2.. Unknown author " The basic building block of good communications is the feeling that every human being is unique and of value. "

3. George Bernard Shaw “The single biggest problem in communication is the illusion that it has taken place."

Thursday, October 22, 2009

Ka Rilru Vak Vel Part-III


October 12, 2009, Thawhtan zan a ni. Philippine lama thian tha ber, tlangval fel tak leh mawng zang tak Dingtea chuan, “E thian pa, zanin chu lung a va leng ve aw!” tih mi rawn hrilh a. “Mai mai a, engin nge i lung tileng ni, Bawiha?” tiin ka han zawt a, “Ka hawi velah engkim mai hian ka lung mi len,” a rawn ti chu, “Het,…..mak awm ve a!” ka ti a, “Khawvelah hian kan hriat loh thilmak pui pui hi a lo tam zawng a ni e,” a ti chu sawi tur dang reng ka hre tawh lo.

Zanin chu ka taksa a chau deuh nge pawh ka hre lo. Ka rilru vak vel paw’n thil tam tak a ngaihtuah hleithei lova, thlasik puanpui zawnpui tur samsei lamte a va ngaituah ta mai mai a, chuti rual rualin kan Zonun hmasawn zela nupui pasal kan inzawn dan te, economic crisis avanga mimal, chhungkua, kohhran leh khawtlanga harsatna lo awm te, chumi kal zelina kan Zonun a nghawng dante pawh phak ang tawh chuan a va ngaihtuah a, chu thlirna atang chuan ka rilru vak vel chuan zawhna tam tak a siam ta teuh mai a. Zofate hi tribal society atanga industrial stage-a chuangkai mek kan ni kan tih laiin nupui pasal inthen kan tam em em mai hi nupui pasal kan inzawnna kawngah kan fimkhur tawk lo nge? Nupui pasal inthen hi thil pawi tak a ni tih kan dawn chiang lo zawk?


Zofate zingah nupui pasal inthen leh fahrah naupang an pung zel hi a chhan leh vang engnge ni ta ang le? Fahrah naupang an pung zel a nih si chuan hnam hmasawn kan inti ngam tak tak ang ngem? Tribal society-a kan awm lai khan hetiang em em hian fahrah naupang kan nei tam lo kha a ni a, zirna leh teknawlawgi hmasawnna zar kan zo vang ringawta tribal society kan pel fel tawh nia kan inhriatnate leh Kawlram tribal zinga hnam hmasawn chak ber nia kan inhriatnate leh kan insawi fo te hi hmasawnna ziktluak kan tithei tak tak ang ngem? Tlawmngaihna uar ber hnam kan intih lai hian khawtlang leh kohhhran rawnbawlna kawng chi hrang hrangah lungrualna kan nei thei tak tak em?

Kohhrna rawngbawlnaah pawh inhmunthiamlohna avanga tharum thawh duh kan la tam lutuk hian kan nihna leh dinhmun a hril zawk a ni lawm ni? Hnam puitlingte mizia leh tihdan kan zir kan ti a, hnam puitlingte mizia hi kan dinhmunin a la phak tak tak lo a ni lo maw? Kan hnam hmsawnna leh Zofate thlenna apianga, ‘Se Se’ ‘Hne Hne’ ‘Neuh Neuh’ a la reh thei lo tlat hi a inhmeh lo deuh a ni lo maw? Kan thenawm Kawl, Vai, Karen etc…… entawntlak leh ngaihsantlak ni turin eng thilte nge kan tih? Kan Zofate nunah hian ze nawi pui pui a la tam deuh a ni law maw? Kan philosophy hian tuipui ral a la kan thei tak tak lo a ni lo maw? Chutiangchuan ka rilru vak vel chuan zawnna engengemaw a siam ta teuh mai a, mumang nei ang maia ka han thanharh hnu chuan, “Kei pa hi ka la chiang maw?” tia ka rilru vak vel ka han sawiharh meuh chuan vawiehkhatah ka rilru vak velte chu an bo phiar mai a.

“Aw…..rilru vak vel, mu tawh rawh, zing hnathawk leh tur i nih kha!” tiin ka rilru vak vel chu ka han hrilh a, “Ni e, ka pu,” tiin thuawih tak chuan chawlh zai a rel ve ta a.

(P.S. – “Ka Riru Vak Vel” hi ka hun awl hnawhkhat nan leh Mizo tawng ziah ka inzirna mai a ni. Mimal, kohhhran, khawtlang leh hnam a chhe zawnga sawi tum ka ni lo tih erawh chhiartutuen min hriatsak ka beisei. Ti ti tinuamtu atana ka ziah a nih ang bawkin in duh duhin in lo chingpawr thei bawk.)

Saturday, October 17, 2009

Ka Rilru Vak Vel Part-II



October 9, 2009 Zirtawp zan dar 11:00 a ni. Malaysia lama thianpa Himte-an, “Sipai bang putar i va ang ve a,” tia Facebook lama comment mawihnai tawk tak min pek ka han chhiar zawh hnu chuan Geneva khawpui lama kan hotu nu nen human rights leh civil rights chuangchang te, human trafficking chungchangte leh chutiang tana tawngtai tur a nih thute kan sawi melh melh hnu chuan ka thinlung vak vel chuan tlang tin mual tin a fang kual a, khawvel histawri-a hnam ropui kan tihte hmasawnna leh tlakhniamna te chu a va ngaihtuah a, chuta ka rilru vak velin thil pawimawh tak mai pakhat a va hmuhchhuah chu hei hi a ni: “Mimal, society, kohhran leh khawtlang, ram leh hnam tinten nitina kan thiltih leh tawn, a chhia emaw a tha emaw reng reng hi kan stawri mai an ni lova, kan histawti an ni vek zawk dawn a ni,” tih hi a ni.


Hemi zan hian thil engmah fim takin ka ngaihtuah thei lova, mut mu ka han tuah meng mang pawhin nghate rep ro ang maiin ka meng ker mai a, ding leh vei thlaka ka letkual vel sek chu ka mutna khum chik ret tet leh ka AC hlui tawh tak ri hrek hrekte chuan, “Kan pu lenglenga hi, a rilru a vakvai leh tawh a nih hi, han hnem ve teh ang aw!” tih ni awm tak mai hian a khat tawkin an rawn ri/chik leh thin a, mahse anni mi hnem zawh rual ka ni mawlh si lo.

Ka rilru vak vel chuan Mount Evarest a han chuan a, chuta tang chuan kan Zoram khawvel a zuk thlir a, a thlirna durbin dawt (zoom) a tawi em avangin lungngaihna leh manganna romei zam chiai bak lo chu a hmu thei lova, a dawt sei ber hmanga a thlir pawhin kan Zoram khawvel chu “thlan pawn lama rawng hnawih var, a chhunga mithi ruangtawih’ ang maiin a hmu leh pek a, hmuhchian tuma tan a han lak pawhin ‘cancer, drug, sex leh corruption’ avanga gold medal (4) a dawn bak chu hmuntheih dang reng a nei lo.

Chutianga rilru insuala ka tal vat vat hnu chuan kan rilru vak vel chuan Khawchhak Zofate dinhmun a han thlir leh a, ka rilru vak vel chuan Khawchhak zofate dinhmun pawh chu a hmuphir leh tlat mai a, a hmuhphir dan chu hetiang hi a ni. Khawchhak Zofate chu lal rawng tak Pharoah-a kuthnuaia Israel fate ang mai khan hnam dangte awpbehna hnuaiah hrehawm takin an awm a, Tuipuisen ral la thleng thei lo te, thlalera vakvai mekte leh ram nuam Kanan thleng tawhte kan awm bawk. Khawchhak Zofate zingah pawh mahni nihna (Identity) hmuhalh tum an awm mek laiin thenkhatin mahni nihna an hloh mek bawk a, sum leh pai avanga hloh ta an awm ang bawkin dinhmunin a zir ngang loh avanga hloh ta te pawh an awm bawk. Thenkhat Syria salah an tang a, thenkhat Babylon salah an tang bawk a, hnam dang karah an boral tak ngial dawn ni awm tak chuan a hmu bawk a, ka rilru vak vel chuan engkim hi a hmufiah thei mawlh lo. Ka rilru vak vel chuan kalvari lam pawh thlir hlei thei lovin Thuthlung hlui ram a va fang nawm leh a, zawlnei Jeremia ang maiin lungngaihna leh mangannain ka rilru chu a khatliam a, chu rilru mangang chuan tihtheih engmah nei lo mah se la, “Hawh u, sawichhiat kan nih tawh loh nan kan Zofate khawvel tluchhe tur hi humhalh tlat tumin kan bante i tichak ang u,” tiin manganna ruam atang chuan a auchhuak ta a.

Chutianga ka rilru vak velin tlang tin mual tin a han fang hnu chuan ka rilru pawh a lo chuah ta hle mai a, Sanihai-i pawh ngaihtuah hlei thei lovin a mutna khum chik ret retah chuan thlamuang takin chawlh zai a rel ve ta a.





More

Thursday, October 15, 2009

Ka Rilru Vak Vel Part-I

Zan dar 11 a ni ta. Mu tura ka han intimtuah chu muthei ta reng reng lo chuan ka letkual ka letkual a, chutah rilruin engeng emaw a dap ruai ruai a, Iran Nuclear Program chungchanga khawvel hruaitute ngaihdan te, Israel leh Palestine-te inkara buaina kal zel te, South-North Korea-te inkara inhmuhthiam lohna te, U.S. Healthcare Reform kal zel dan tur te, India, Pakistan leh Afghannistan-a terrorist-ho chet dan te, South East Asia-a natural disaster avanga chhiatna rapthlak tak lo thleng mek te, kum 2010-a World Champion Cup lo awm tur te, kan Burma rama general election lo awm tura kan ram dinhmun inlumlet dan tur te leh Burma rama democracy dik tak kan dintheih chuang si loh chuan Burma ramah hian eng beisei tur nge kan neih tawh chuang ni le tihte chu ka rilru vak vel chuan a ngaihtuah reuh reuh va, a tawp bera ka rilru ril taka lo lang, mahse fiah taka ka hmuhtheih mai si loh kan Zofate hmathlir leh kan society hian khawi kawng nge a zawh mek a, kan histawri hi engangin nge a rawn inher danglam zel dawn tihte chu ka zuk ngaihtuah neuh neuh bawk a, heng hun harsa leh manganna thlipuiin min chhemkual mek lai hian kan Zonun mawi hi engangin nge kan kenkawh zel ang a, kan thlenna ram apianga khua leh tui tha, mite zahtlak leh entawntlak hnam kan nih theih nan kan pipute ro leh thurochhiah zinga engte nge vawn rengtlak ni ang, kan Zonun mawi humhalh tur hian thang leh tharten eng mawhphurhna nge kan neih tihte chu ngaituahin ka rilru chu thlipuiin tuipui a nuai ang maiin leh lam leh lamah a fawn kual a, tuma hriatpui si lohvin a rum hum hum mai a ni.

Kan Zofate hmathlir chu dingdihlipa ka han thlir vang vang pawhin kawl eng tur thim chhah takin boruak a tuam mup ang mai hian kan suangtuahna chuan fiah takin a hmu thei lova, ka rilrua beidawn rukna chhungpui a rawn zam tak tak hma chuan vawi 4/5 vel ka han let kual leh ta. Kan rirlu vak vel chuan kan pi leh pute hun atanga kan hnam hmasawncho hret hret dan te, kan Zofate histawri inlumlet zela kan mawhphurna leh kan vawn reng atana tha turte chu ka han ngaihtuah nawn leh a, kan pi le pute hun atang tawha thuvawna an lo neih, thang leh tharte tana pawha dik kumkhua tur thufing tawi famkim ber nia ka hriat, “A hun takah thil ti la, a hmun takah thil dah rawh,” tih chuan ka rilru a rawn deng thuai mai a, chuti rual rual chuan vawiinah engnge ka tih? A hun takah thil ka ti em? A hmun takah thil ka dah em?, tiin ka nikhat hun hman dante chu ka han chhuikir a, chutia ka lehkual ka lehkual chhung chuan dar 12:30 a lo ni ta der mai a, ka rilru vakvelte paw’n chawlh zai an rel ta a, ka khawvel thlirna room zim te ah chuan khawvel hrehawmna hnuchhawnin hriat loh karah ka lo let ta reng mai chu a ni.

Tuesday, May 12, 2009

Khualzinna Khawvel

"Aw Lalpa, he khawvel hi ka khualzinna ram a ni tih min hriat nawn tir fo la, hawleh tur ka nih avangin awmdan min zirtir ang che. Ka cham chhungin mikhual duhawm tak ka nih theih nan duhamna lakah min thiar fihlim la, midang tan malsawmna ni turin thilphal min zirtir ang che. Dam chhung mi hmuak apiang i tirh nise, natna leh lungngaihna hian i hmel min hmuhtirin damna leh hriselna hi I thilthlawnpek a ni tih min hriattir fo ang che. Thihna hi nun nei tura kailawn a nih avangin nung tura ka thihtheih nan ka duhthlannate nei la, hlim taka ka lo haw theih nan sual laka pen bona lakah min chelh tlat ang che."